Koło Wiedzy Ekonomicznej ma na celu:

• przygotowanie młodzieży do Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej

• rozwijanie wśród uczniów motywacji do pogłębiania wiedzy ekonomicznej

• podnoszenie wiedzy zawodowej uczniów;

W roku szkolnym 2009/2010 zostanie przeprowadzona XXIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej. Hasło przewodnie bieżącej edycji to „Wahania koniunktury a rozwój gospodarki”. Osoby zainteresowane prosimy o zgłoszenie się do 25 września do pani: M. Borkowskiej, A. Kaszuba, U. Pasiut.

Informacje dotyczące olimpiady, literatury i sięgania do innych stron pod adresem: www.pte.pl i hasłem Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej.

Zachętę do udziału w Olimpiadzie jest zwolnienie z etapu pisemnego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Serdecznie zapraszamy uczniów do udziału w OWE, który przebiegać będzie w trzech etapach.

Zawody I stopnia (szkolne) XXIII Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej odbędą się 5 listopada 2009 r. (czwartek), o godz. 9:00.

Zawody II stopnia (okręgowe) XXIII Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej odbędą się 6 stycznia 2010 r. (środa), o godz. 11:00.

Zawody III stopnia (centralne) XXIII Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej odbędą się 20 i 21 marca 2010 r. (sobota i niedziela) w Centrum Edukacji Statystycznej Głównego Urzędu Statystycznego w Jachrance koło Warszawy.

Program Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej

Treść i problemy programu

I. Teoretyczne podstawy wiedzy ekonomicznej:

1. Przedmiot ekonomii. System społeczno-gospodarczy, podmioty gospodarcze, przedsiębiorczość i warunki jej rozwoju. Cele: państwa, prywatne i społeczne. Ustrój gospodarczy i jego struktura. Współdziałanie podmiotów gospodarczych i stosunki ekonomiczne w gospodarce. Społeczne aspekty procesu gospodarowania. Wybór mechanizmu funkcjonowania i rozwoju gospodarki.

2. Procesy gospodarcze i ich właściwości: produkcja, podział, wymiana, konsumpcja. Przebieg procesów funkcjonowania i rozwoju gospodarki. Alokacja czynników wytwórczych oraz dóbr i usług konsumpcyjnych. Rola rynku i państwa w ramach mechanizmu funkcjonowania oraz rozwoju gospodarki.

3. Kategorie ekonomiczne: wartość globalna, zużycie pośrednie, produkt krajowy brutto, produkt narodowy brutto, dochód narodowy oraz jego determinanty, praca, ziemia, kapitał, wiedza i postęp naukowo-techniczny, podaż i popyt, równowaga rynkowa, inwestycje i oszczędności, akumulacja i konsumpcja, przychód, dochód, koszt, cena i zysk, budżet i podatki, wydatki, świadczenia socjalne i dotacje, kredyt, procent i dyskonto, pieniądz i papiery wartościowe (weksel, akcja, obligacja), bilans handlowy i płatniczy, efektywność importu i eksportu, terms of trade, waluty i dewizy, cło, taryfa celna, marża, kurs walutowy, notowania giełdowe, inflacja i deflacja, koniunktura, aktywa i pasywa.

4. Rynek, jego rodzaje i formy: towarowy, kapitałowy, pracy, pieniądza i walutowy. Giełdy, aukcje i przetargi. Zasady gry rynkowej. Rynek wolnokonkurencyjny, monopolistyczny i oligopolistyczny. Społeczne skutki konkurencji (bezrobocie, bankructwa, zróżnicowanie społeczno-ekonomiczne). Rynki krajowe i zagraniczne. Współpraca i wymiana międzynarodowa oraz struktura gospodarki rynkowej. Wpływ tendencji rozwojowych w gospodarce światowej na rynki w Polsce. Integracja gospodarcza oraz polityczna w Europie. Koncentracja i centralizacja kapitału podmiotów gospodarczych, ponadnarodowe przedsiębiorstwa i organizacje gospodarcze. Długi i wierzytelności. Międzynarodowe instytucje finansowe – Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy i inne. Warunki otrzymania kredytu zagranicznego oraz zasady jego spłaty. Obsługa zadłużenia zagranicznego. Pomoc zagraniczna. Restrukturyzacja zadłużenia zagranicznego.

5. Zasady racjonalnego gospodarowania, rachunek ekonomicznej efektywności, krajowe i światowe rozwiązania w zakresie metod analizy ekonomicznej i planowania rozwoju, podstawy prognozowania w gospodarce.

6. Warunki wzrostu efektywności systemu społeczno-gospodarczego, postęp naukowo- techniczny, wzrost i rozwój gospodarczy, wzrost wydajności pracy, organizacja i humanizacja procesu pracy, kultura, nauka i postęp cywilizacyjny, stan zasobów naturalnych, sposób ich eksploatacji oraz ochrony środowiska naturalnego, ład przestrzenny i przyrodniczy oraz planowanie przestrzennego zagospodarowania kraju.

II. Mechanizm funkcjonowania i rozwoju gospodarki:

1. Społeczeństwo jako podmiot gospodarowania. Współdziałanie podmiotów gospodarczych. Podstawowe formy własności: własność państwowa, prywatna (indywidualna i grupowa), komunalna. Sposoby przekształcania struktury własności (prywatyzacja, komercjalizacja). Zmiany w strukturze własności i ich wpływ na proces gospodarowania. Przedsiębiorczość i formy zarządzania własnością. Instytucje i formy zarządzania majątkiem narodowym. Istota społecznej gospodarki rynkowej.

2. Rynkowy mechanizm funkcjonowania gospodarki. Uwarunkowania efektywności gospodarki rynkowej, zawodność rynku, nadwyżki i niedobory rynkowe oraz ich skutki. Warunki równowagi w gospodarce rynkowej. Innowacyjność mechanizmu rynkowego.

3. Państwo i jego ekonomiczna rola, finanse państwa i system podatkowy. Bank centralny i system bankowy. Regulacja rynku przez państwo. Planowanie strategiczne w gospodarce. Stosunki między administracją państwową i samorządową. Prywatyzacja i komercjalizacja. Kształtowanie stosunków pracy i regulacja wynagrodzeń. System ubezpieczeń i świadczeń społecznych.

4. Samorząd pracowniczy, gospodarczy i terytorialny. Wpływ samorządu na zachowania podmiotów gospodarczych, kompetencje samorządu, granice samodzielności decyzyjnej i ekonomicznej samorządów.

III. Podmioty systemu społeczno-gospodarczego:

1. Państwo w strukturze podmiotowo-decyzyjnej. System władzy i administracji państwowej oraz jego struktura organizacyjna. Organy, instytucje i urzędy państwowe. Polityka społeczno-gospodarcza i narzędzia jej realizacji. Finanse i budżet państwa. Własność państwowa i skarb państwa. Kontrola państwowa i zasady oceny funkcjonowania państwa oraz jego struktur w gospodarce rynkowej. Sektor publiczny i instytucje systemu budżetowego.

2. Przedsiębiorstwa i ich rodzaje. Zasady funkcjonowania przedsiębiorstw prywatnych, spółdzielczych, państwowych i komunalnych. Zasady podejmowania decyzji gospodarczych. Rachunek ekonomiczny i optymalizacja decyzji w działalności gospodarczej. Kapitał i praca w działalności gospodarczej. Zarządzanie zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie. Zysk przedsiębiorstwa oraz jego podział. Źródła finansowania działalności gospodarczej. Koszty produkcji i ich rodzaje. Płaca i jej funkcje. Organizacja procesu produkcji. Łączenie i podział przedsiębiorstw, upadłość i bankructwo. Zasady współpracy gospodarczej przedsiębiorstw z zagranicą. Rola menedżera i samorządu pracowniczego w procesach decyzyjnych. Konkurencyjność przedsiębiorstw.

3. Spółdzielnie – ich rodzaje oraz sposoby funkcjonowania. Zasady podejmowania decyzji. Gospodarka finansowa i zasady podziału zysków. Spółdzielnie i spółdzielczość w społecznej gospodarce rynkowej.

4. Spółka cywilna i rodzaje spółek handlowych. Giełdy, przedsiębiorstwa i biura maklerskie. Sposoby funkcjonowania i zasady podejmowania decyzji. Kapitał i jego podział na akcje lub udziały. Zasady podziału zysków oraz pokrywania strat. Źródła finansowania działalności, kapitał zagraniczny i zasady przepływu kapitałów. Organizacja spółek z udziałem kapitału zagranicznego, rozwiązanie, likwidacja spółek, łączenie się spółek.

5. Gospodarstwo domowe – zasady gospodarowania budżetem oraz majątkiem gospodarstwa domowego. Suwerenność konsumenta i wolność wyboru. Zasady podejmowania decyzji oraz przesłanki optymalizacji struktury konsumpcji. Ceny, dochody, preferencje konsumenta. Podstawy planowania wielopokoleniowego, międzyokresowy rozkład konsumpcji. Koszty utrzymania i wydatki bieżące. Zagospodarowanie czasu wolnego i podział pracy w gospodarstwie domowym. Współdziałanie gospodarstw domowych w środowisku. Zasady pomocy socjalnej państwa oraz ubezpieczenia i świadczenia społeczne.

6. Związki zawodowe i rady pracownicze – ich rola w procesach decyzyjnych oraz wpływ na efektywność gospodarowania i skuteczność zarządzania; funkcje informacyjne, konsultacyjne i stanowiące. Zasady współdziałania związków zawodowych i rad pracowniczych z zarządem przedsiębiorstwa.

7. Samorząd gospodarczy – izby gospodarcze i izby przemysłowo-handlowe. Rola samorządu gospodarczego w tworzeniu warunków do rozwoju przedsiębiorczości.

8. Samorząd terytorialny – samorządy gminne, powiatowe i wojewódzkie oraz zasady ich funkcjonowania. Budżety oraz mienie komunalne miast i gmin. Wpływ samorządów na państwo i rynek. Infrastruktura i ekosystem regionalny, ochrona zasobów przyrody i kształtowanie ładu przestrzennego. Inwestycje, lokalizacja inwestycji oraz zasady gospodarki ziemią (gruntami) i nieruchomościami (budynki, budowle). Podatki i opłaty lokalne oraz podatki i opłaty państwowe. Współpraca międzyregionalna i międzynarodowa samorządów terytorialnych.

9. Banki i instytucje ubezpieczeniowe oraz ich rola w gospodarce rynkowej. Rodzaje banków i zasady ich funkcjonowania. Bank emisyjny i banki komercyjne. Popyt na pieniądz i podaż pieniądza. Zasady regulacji obiegu pieniężnego. Kursy walut. Wymienialność wewnętrzna i zewnętrzna waluty krajowej. Zasady i warunki rozliczeń międzynarodowych.

10. Stowarzyszenia, organizacje społeczne, polityczne i związkowe oraz ich rola ekonomiczna w gospodarce rynkowej. Zakres samodzielności i samofinansowania. Pożytek publiczny. Działalność doradcza i szkoleniowa.

11. Człowiek, jego kwalifikacje i motywacje w gospodarce rynkowej. Inwestowanie w człowieka. Społeczne i materialne środowisko pracy. Bezpieczeństwo socjalne. Kultura pracy i etyka przedsiębiorczości.

IV. Podstawy analizy zjawisk i procesów gospodarczych:

1. Analiza ekonomiczna i jej rodzaje. Zastosowanie metod analizy systemowej i wartościowej w ocenie rozwoju i funkcjonowania gospodarki oraz jej podmiotów. Właściwości metod analitycznych i prognostycznych o standardzie międzynarodowym.

2. Makroekonomiczna analiza ekonomiczna. Analiza i ocena rozwoju gospodarczego. Analiza i badanie koniunktury gospodarczej. Sterowanie procesami zmian strukturalnych w gospodarce.

3. Mikroekonomiczna analiza ekonomiczna. Analiza i ocena zachowań konsumentów oraz struktury popytu. Wybór kierunków inwestowania i rozwoju produkcji przedsiębiorstw. Analiza opłacalności lokat oszczędnościowych oraz inwestycji. Analiza zdolności kredytowej. Metody analizy struktury i dynamiki bilansów oraz rachunków zysków i strat. Analiza przepływów finansowych, płynności oraz wskaźników finansowych przedsiębiorstw.

4. Podstawy statystyki gospodarczej i społecznej. Analiza danych statystycznych. Podstawowe rodzaje wskaźników statystycznych, wskaźniki naturalne i wartościowe. Badanie dynamiki i zmian strukturalnych w gospodarce. Analiza bilansowa. Badanie wzrostu i rozwoju gospodarczego za pomocą syntetycznych mierników. Badanie poziomu i jakości życia. Analiza budżetów gospodarstw domowych.

Literatura podstawowa

1. N.G. Mankiw, M.P. Taylor, Mikroekonomia i Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2009.

2. Polityka gospodarcza, pod red. B. Winiarskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.

3. System finansowy w Polsce, tom 1 i 2, pod red. B. Pietrzaka, Z. Polańskiego i B. Woźniak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

4. W. Bień, Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, DIFIN, Warszawa 2008.

5. R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca:

1. M. Bałtowski, M. Miszewski, Transformacja gospodarcza w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

2. J.E. Stiglitz, Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007

3. S. Owsiak, Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

4. J. Pinder, S. Usherwood, Unia Europejska, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2008

5. J. Duraj, Podstawy ekonomiki przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004.

6. Ubezpieczenia. Rynek i ryzyko, pod red. W. Ronki-Chmielowiec, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2001.

7. Etyka i ekonomia, pod red. B. Klimczak i A. Lewickiej-Strzałeckiej, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 2007.

8. J. Black, Słownik ekonomii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008

9. D.N. Sull, Firma przetrwania. Rekonstrukcja przedsiębiorstwa w obliczu kryzysu, Helion Onepress, Warszawa 2006.

10. Podstawy ekonomii. Ćwiczenia i zadania, pod red. R. Milewskiego i E. Kwiatkowskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca związana z hasłem przewodnim XXIII Olimpiady:

1. R. Barczyk, L. Kąsek, M. Lubiński, K. Marczewski, Nowe oblicza cyklu koniunkturalnego, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2006.

2. A. Ostalecka, Kryzysy bankowe i metody ich przezwyciężania, DIFIN, Warszawa 2009.

3. M.H. Bazerman, M.D. Watkins, Zagrożenia do przewidzenia. Jak wykrywać oznaki kryzysów w firmie i gospodarce, Helion Onepress, Warszawa 2006

4. Bankructwa przedsiębiorstw. Wybrane aspekty instytucjonalne, pod red. E. Mączyńskiej, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2008

5. B. Świecka, Niewypłacalność gospodarstw domowych. Przyczyny, skutki, przeciwdziałanie, DIFIN, Warszawa 2009

Pozostałe źródła i informacje na stronie www.pte.pl.

Wszelkich bliższych dodatkowych informacji udzielają opiekunowie koła: p. M. Borkowska, A. Kaszuba, U. Pasiut

Aktualności:

>> XXIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej